Populatiebekostiging is veelbelovend voor wijkgericht werken

 
Populatiebekostiging wijkgericht werken WMO

Drs. Bart van de Gevel

“Zolang we te maken hebben met verschillende bekostigingssystemen is de grote uitdaging hoe we afwenteling tussen verschillende systemen voorkomen en dat is precies wat populatiebekostiging kan voorkomen”, betoogt Bart van de Gevel, senior adviseur bij de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ). Populatiebekostiging wordt als een veelbelovend instrument gezien om doelmatigheid binnen de zorg en welzijn te vergroten. Het Kabinet wil voor de huisartsenzorg en spoedzorg één systeem van populatiegebonden bekostiging invoeren. In 2017 moet hier volgens het regeerakkoord ook de extramurale verpleging onder vallen. Recent zijn door het ministerie van VWS een aantal proefregio’s aangewezen waar met populatiebekostiging wordt geëxperimenteerd. Van de Gevel: “Dit is ook voor gemeenten interessant. Zij krijgen steeds meer verantwoordelijkheden op het vlak van zorg en welzijn, gekoppeld aan flinke ombuigingen. Populatiegebonden bekostiging biedt een kansrijk instrument om de decentralisatie-opgave tot een succes te brengen.”

Maar wat is eigenlijk populatiebekostiging, waarom wordt hier zoveel van verwacht en kan het wijkgericht werken helpen?

“Er bestaan vele varianten, maar in de kern is er sprake van populatiebekostiging als een zorgverlener of groep zorgverleners één budget krijgt voor een doelgroep verzekerden of inwoners, waaruit alle zorg- en welzijnsdiensten moet worden geleverd. De hoogte van het budget wordt meestal bepaald door de kenmerken van de doelgroep en eventuele resultaatsbeloningen”, zo vertelt hij.

Kostenbeheersing

Een belangrijke reden voor de populariteit van populatiebekostiging is de mogelijkheid om de zorgkosten te beheersen. De samenwerkende zorgverleners, hebben immers een sterke stimulans de kosten onder dit budget te houden wanneer zij risicolopen op overschrijdingen. “De gewenste reactie is dat zorgverleners dit risico gaan beheersen door efficiënter zorg te leveren, onnodige zorg te schrappen, beter samen te werken, investeren in preventie en substitutie te realiseren. Er bestaat echter ook een reëel gevaar dat zorgverleners dit risico gaan beheersen door te beknibbelen op kwaliteit en toegankelijkheid. Dat leidt dan weer tot verschraling”.

Sociale wijkteams

Populatiebekostiging kan daarom niet zonder meer worden ingevoerd, zoals ook uitgebreid beargumenteerd wordt in de achtergrondstudie die van de Gevel onlangs schreef voor de RVZ. In een eerder onderzoek betoogde hij al dat populatiebekostiging een geïntegreerde organisatie van het zorgaanbod en investeringen in informatiesystemen vereist, die zicht geven op geleverde zorgprestaties en kwaliteit. Van de Gevel: “Een groeimodel biedt de meeste kans op succes, waarbij eerst op kleine schaal wordt geëxperimenteerd bij scherp afgebakende populaties en zorgvormen. Sociale wijkteams lijken zich bij uitstek hiervoor te lenen. Vanuit populatiebekostiging gaat namelijk een sterke prikkel uit tot substitutie van zwaardere door lichtere hulpvormen, tot samenwerken van verschillende professionals, en tot het aanspreken van de eigen kracht van burgers. Daarbij is de populatie op wijkniveau goed af te bakenen en is er geen concurrentie, wat risicoselectie een minder groot probleem maakt”.

Populatiebekostiging voorkomt afwenteling

Hij concludeert: “Zolang we te maken hebben met verschillende bekostigingssystemen is de grote uitdaging hoe we afwenteling tussen verschillende systemen voorkomen. Zo kan de populatiebekostiging in de eerste lijn zorgverleners in verleiding brengen om patiënten eerder door te verwijzen naar de tweede lijn, kern-AWBZ of de WMO. Het zou dus mooi zijn als gemeenten en zorgverzekeraars binnen hun budgetten gaan experimenteren met dit soort shared savings-modellen. Wat te denken van een bonus voor een sociaal wijkteam als deze het gebruik van curatieve zorg in de wijk weet te beperken?”

Bekijk ook een recenter artikel en video-item over populatiebekostiging.

Drs. Bart van de Gevel is senioradviseur bij de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ). Hij is gespecialiseerd in bekostiging- en financieringsvraagstukken binnen de gezondheidszorg.

Interessant artikel? Blijf op de hoogte door u aan te melden voor onze nieuwsbrief.

6 gedachten over “Populatiebekostiging is veelbelovend voor wijkgericht werken

  1. Freddy Langeler

    Op zich een goed artikel.
    Waar ik als welzijnswerker (ouderenadviseur, mantelzorgconsulent) mijn zorgen over heb is, (ook gezien dat het met name over zorg gaat in plaats van zorg en welzijn; twee verschillende, wel verbonden , zaken) dat het onderwerp welzijn, welzijnsdiensten, inzet hiervan nog meer dan nu gaat verdwijnen of minder zichtbaar gaat worden. Dat zou ik een zorgelijke ontwikkelingen vinden, immers kwaliteit van leven is meer dan zorg: men heeft een ziekte en is de ziekte niet. beiden vullen elkaar heel erg goed af, zeker met goede afstemming overleg is mijn ervaring.

    Reageren
  2. Bart van de Gevel

    Dank Joost. Ik ben heel erg geïnteresseerd in het initiatief in de regio Rijnmond. Ik heb zelf onvoldoende zicht op de doorlooptijd en investeringen die nodig zijn voor een dergelijk informatiesysteem. Het zal daarnaast erg afhangen van de opzet van het experiment en de bestaande infrastructuur. Ik ben het met je eens dat zicht op kwaliteit essentieel is voor het slagen van populatiebekostiging. De mogelijkheid om wijken en gemeenten met elkaar te vergelijken –bv via benchmarken- lijkt mij hierbij een enorme toegevoegde waarde hebben. Dit blijkt ook uit internationale voorbeelden (zie bijvoorbeeld het model van het Alternative Quality Contract in Massachusetts). Het is voor mij nog de vraag wie hier uiteindelijk verantwoordelijk voor zouden moeten zijn: gemeenten zelf of daarnaast ook het Rijk in een ondersteunende rol (bv via het kwaliteitsinstituut). Dit is één van de vragen waar de RVZ zich over zal buigen in het advies over Gemeenten, gezondheid en zorg. Dit advies moet in december 2013 verschijnen. Zie voor meer informatie: http://www.rvz.net/publicaties/bekijk/gemeente-gezondheid-en-zorg.

    Reageren
  3. joost kadijk

    Goed artikel! We proberen in de regio Rijnmond hier een experiment mee op te zetten. Heb je enig idee wat de doorlooptijd en investering is die gemeenten moeten doen om het informatiemanagement op orde te krijgen? Op dit moment hebben gemeenten te weinig zicht op de prestaties van de leveranciers en belemmert dat goed opdrachtgeverschap. Dit inzicht is denk ik een cruciale factor is in het welslagen van deze vorm van bekostiging! Is hierin een rol weggelegd voor de centrale overheid om de inrichting van het informatiemanagement te ondersteunen? Hiermee voorkom je ook dat elke gemeente het anders doet en je geen goede vergelijking kan maken tussen de prestaties van verschillende wijkteams.

    Reageren
  4. Bart van de Gevel

    Ik denk dat verschillende situaties om andere bekostigingsmodellen vragen. Bij sociale wijkteams is het van belang voor de kwaliteit van zorg dat deze pro-actief optreden en verschillende professionals goed samenwerken. Dit stimuleert populatiebekostiging meer dan een persoonsgebondenbudget. In andere situaties kan een PGB mogelijk de voorkeur hebben. Daarnaast betekent populatiebekostiging niet dat andere zorgaanbieders voor altijd uitgesloten zijn. Zo kunnen gemeenten wijkteams periodiek evalueren, en indien nodig de samenstelling hiervan aanpassen.

    Reageren
    1. Ineke van Beijnum

      Het is een uitdaging om op wijkniveau samenwerking te organiseren met behulp van verschillende aanbieders van dezelfde soort zorg, meerdere huisartsen bijv. en meerdere wijkverpleegkundige organisaties, fysiotherapeuten, apotheken, diëtisten, psychologen. Deze kunnen zich onderscheiden door hun visie op zorg en eigen kleur/cultuur/persoonlijkheid. Ik merk in de wijk waar ik werk dat dit kan en ik waardeer dit ten zeerste. Het lastigste is het voor de client/patient. Hoe krijgt hij inzicht in diversiteit? Tot nu toe is dat vaak door de buzz/mond-op-mond reclame.

      Reageren
  5. Hsander@zonnet.nl

    Hallo.
    Prikkelend gedachtengoed. Casus ter reflectie: ik werk in een Buurtzorgteam. ( thuiszorg). Er zijn ca 9 andere aanbieders thuiszorg in de stad. In de wijkteams zit overwegend hulpverleners van de grootste dominante zorgaanbieder. Als de pop bekostiging aan een entiteit als wijkteam wordt gekoppeld sluit dat
    A. Keuze mogelijkheid van patiënten uit
    B. Andere zorgaanbieders uit. ( en mogelijk een mededinging knelpunt ACM)

    Het ligt meer voor de hand om een zorgbudget toe te wijzen aan een burger/ patiënt . Pgb achtige constructie.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>